Алтынньы ый 2 күнүгэр ааспыт кэм кэрэ кэрэһиттэрэ, Үп- харчы эйгэтин эргийэр киинин тутаах үлэһиттэрэ, оройуон экономикатын сайдыытыгар дьоһун кылааты киллэрсибит убаастабыллаах Өлөөннөөҕү Госбанк тэрилтэтин тус үлэлэригэр бэриниилээх, күүстээх санаалаах, эрэллээх үлэһиттэрин чиэстиир дьоро киэһэтэ буолан ааста.

Историяны уонна сайдыыны дьон онороллор. Өлөөннөөҕү Госбанк оччотооҕу салайааччылара, бухгалтердара, экономистара, кассирдара Өлөөн оройуонун экономическай сайдыытыгар киллэрбит үтүөлэрэ төһө да сыллар аасталлар, кинилэр үтүө ааттара умнуллубат. Госбанк тэрилтэтэ кэлин уларыйан Коммерческай “Якутагропромбанк” диэн буолбута, Өлөөннөөҕү филиал 1997 сылтан үлэлиир болномуочуйата тохтотуллубута. Госбанк – диэн Россияҕа, Саха Сиригэр үп – харчы эйгэтин сүрүн тутула.

Дьон үлэлээбит кэмэ умнуллубат…
Төһө да дьыл-хонук аастар, Госбаан арыллыаҕыттан бастакы сылларга, бэйэлэрин кэмнэригэр үлэ-хамнас үгэнин көрсүбүт, билбит бар дьоммутун ахтан-санаан ааһарбыт тоҕоостоох. Кинилэр истэригэр бааллар салайааччылар: Василий Иванович Скрябин, Кучина Ольга Николаевна, Фаина Владимировна Михалёва, Светлана Петровна Буслаева. Кылаабынай буҕаалтырдар: Зоя Ануфриевна Семёнова, Галина Иннокентьевна Дёмина.

Госбаан бүтүн оройуону хааччыйар биир тутаах тэрилтэ этэ диэтэхпинэ сыыспатым буолуо. Госбаан 1987 сылга уларытан тэрийии буолан » Оленёкское отделение Агропромбанка» диэн аата уларыйбыта. Иккис уларытыы 1990 сылга буолбута, Коммерческий банк «Якутагропромбанк» Оленёкский филиал диэн ааттанан 1997 сылга үлэбит түмүктэнэн сабыллыбыта.
Олус бэриниилээх харабыллар үлэлээн ааспыттара, ол курдук:
Бетчитова Мария Петровна, Александрова Прасковья Николаевна, Бятинская Анисия Васильевна, Бетчитова Анастасия Васильевна, Охлопков Афанасий Афанасьевич, Драч Людмила Александровна, Воробьёва Надежда Николаевна, Христофорова Ольга Ивановна, уо.д.а.
Сарсыарда ахсын хаассаны 3 эппиэттээх дуоһунастаах: салайааччы, кылаабынай буҕаалтыр, хаасса сэбиэдиссэйэ киирэн аһаллара, киэһэ үлэ чааһын бүтүүтэ хаалбыт харчыны ааҕан-суоттаан, илии баттаан туттарсаллара. Үлэ чааһа бүттэҕинэ салайааччы, хаасса хосторо сургуус бэчээтинэн хатанан харабылларга туттарыллара. Барыллаан 1990 сылтан көҥүлүнэн наймылаһар харабыллары ууратан баан военизированнай харабылга көспүтэ. Онно милииссийэ сотрудниктара: Дмитрий Яковлев, Максим Аммосов, Николай Эверстов, уо.д.а.үлэлээбиттэрэ.
Госбаан сүрүн суолталаах үлэтэ оройуоҥҥа кумааҕы, тимир харчы эргиирин тэрийии, хонтуруоллааһын этэ. Кыбаарталга биирдэ, эбэтэр ыксал үөскүүр түгэнигэр балтараа ыйынан инкассатордар күнүнэн кэлэн барааччылар. Үлэлиирбит тухары улахан кэһии, моһол тахсыбатаҕа. 1-2 тэ сөмөлүөт тардыллыыта тахсыбыта быһылааҕа, тардыллыы кэмигэр инкассатордар аптамааттарын, докумуоннарын хаассаҕа хататар этилэр.
Туох баар маҕаһыыннар, тэрилтэлэр киирбит харчыларын бааҥҥа туттарар этилэр. Тэрилтэ хассыырдара бары дэбиэринэстээх сирэйдэр этэ.
1980 сылтан 1997сылга дылы хаасса солбуллубат сэбиэдиссэйинэн Вера Петровна Протопопова үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Кини илиитин иһинэн төһөлөөх харчы ааҕыллан — суоттанан ааспыта биллибэт. Алдьаммыт харчылары наардааһын, кумааҕы харчылары суулааһын бу барыта кини үлэтэ этэ.
Бастаан үлэҕэ киирэрбитигэр Татьяна Степановна Осипова уонна Вера Петровна Протопопова сүбэлээн, көрдөрөн, үлэҕэ сыһыаны, үлэ дьиссипилиинэтигэр кытта үөрэппиттэрэ, такайбыттара биһиэхэ олохпутугар эмиэ улахан сабыдыаллаах диэн саныыбын. Кинилэргэ барыбыт аатыттан махталбытын аныыбыт, бу туруккутун тутан, өссө тупсаран, олоххутун үөрэ-көтө, олус
дьоллоохтук олоруҥ,- диэн баҕа санаабыт бастыҥын тиэрдэбит.

Биһиги бааҥҥа Федеральнай, Өрөспүүбүлүкэ, олохтоох бүддьүөт тэрилтэлэрин барыларын, хаһаайыстыбаннай тэрилтэлэр: райпо, сопхуостар, типография, киинэсиэт, аэропорт, сибээс, электрическэй ыстаансыйа, олох-дьаһах тэрилтэлэрин: коммунальнай, быткэмбинээт, общиналар, идэлээх сойуустар, хомсомуол, баартыйа кэмитиэттэрин сирэй счеттарын үлэлэтэр этибит.Ону таһынан бааллара (ИЖС) чааһынай дьиэ туттуутун счеттара. Өссө Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Фонд Мира» счета баарын өйдүүбүн, дьон баҕа өттүнэн харчы угаллара, туттараллара. Счету Валентина Саввична Гаврильева салайар этэ. Бэйэм онно харчы угар этим, махтал сурук, кинигэнэн эҕэрдэ тутан турардаахпын.
Бааҥҥа «Аскота» массыына араас көрүҥүттэн саҕалаан, кэлин көмпүүтэргэ тиийэ үлэлээбиппит. Уот бардаҕына туох баар күннээҕи докумуоннары, быыпыскалары чараас кумааҕыга илиинэн бэчээттээн таһаарар этибит.
Мин бааҥҥа үлэлии киирэрбэр 1983-1984 сылларга салайааччы Александр Михайлович Предеин этэ.Кини бэйэтэ Новосибирскай уобалас киһитэ.Ол саҕана кирэдьиит экэнэмииһинэн үлэлиир этим, кини миигин аттытыгар олордон тэрилтэлэри хайдах былааннаан бэрэбиэркэлииргэ үөрэтэн маҥнайгы хардыыларбын оҥорбутум. Тэрилтэлэр буҕаалтырыскай учуоттарын, хаассаларын иһиттэн саҕалаан, хассыырдар тус докумуоннарыгар тиийэ бэрэбиэркэлиир этибит. Нэһилиэктэринэн
Кирбэйгэ, Дьэлиҥдэҕэ сылдьыбыппыт. Улахан тэрилтэлэри: совхозтары, райпону мэлдьи бэрэбиэркэлиир этибит, кинилэр краткосрочнай, долгосрочнай ссуданан туһанар этилэр. Ол саҕана совхозтарга сүрдээх күүстээх буҕаалтырдар бааллара: Елена Алексеевна Николаева, Валерий Васильевич Ларионов, Райпоҕа Надежда Яковлевна Мартынкевич, кинилэри кытта дьэ элбэхтик алтыспыт дьоммут.Александр Михайлович Дьокуускайга үлэҕэ ананан барарыгар кини кэнниттэн 1984-1987 с.с. Любовь Васильевна Одинцова салайбыта, наһаа холку майгылаах, кини Иркутскай уобалаһыттан сылдьара. Дойдутугар төннөн барарыгар 1987-1993 с.с. салайааччынан Алдан оройуонуттан сылдьар Өлөөн кийиитэ Раиса Павловна Винокурова ананан, чиҥ билиилээх, сытыы-хотуу, түргэн саҥалаах салайааччы үлэлээн Дьокуускайга көһөн барбыттара. 1993-1994 с.с. Черскэйтэн сылдьар Валентина Иннокентьевна Батюшкина, эмиэ биир төһүү үлэһит салайааччы үлэлээн Аллараа Халымаҕа үлэҕэ ананан барбыта. Кини кэнниттэн 1994-1996 с.с. Ирина Григорьевна Торохова (Алексеева) ананан үлэлээн Дьокуускайга көһөн барыытыгар 1996-1997 с.с. Баан сабыллыар диэри салайбыта Дьэлиҥдэттэн төрүттээх Валентина Иннокентьевна Лукинова.
Кылаабынай буҕаалтырынан үлэлээбиттэрэ: 1965
-1987 с.с. Татьяна Степановна Осипова, 1987-1989 с.с. Маргарита Егоровна Оленова, 1990-1997 с.с. Любовь Матвеевна Алексеева.
Хаасса сэбиэдиссэйэ Вера Петровна Протопопова 1967-1980 с.с. буҕаалтырынан, ити кэмнэргэ буҕаалтырынан Зоя Васильевна Корякина эмиэ ситиһиилээхтик үлэлээбиттэр.
Онтон кирэдьиит экэнэмиистэрэ, учуот экэнэмиистэрэ категориянан арахсар этибит. Бааҥҥа экэнэмииһинэн үлэлээбиттэрэ:
1980-1982 с.с.Надежда Шкулёва, кини бэйэтэ Абый оройуонуттан сылдьар эбит, 1980-1983 с.с. Лидия Михайловна Фёдорова, онтон Өрөспүүбүлүкэтээҕи Госбаан хонтуоратыгар үлэҕэ ананан барбыта, 1980 — 1987 с.с. Маргарита Егоровна Оленова, 1983-1997 с.с.Розалия Петровна Павлова, 1984-1987 с.с.Анна Егоровна Винокурова, 1989-1990 с.с. Любовь Матвеевна Алексеева, 1991-1996 с.с. Екатерина Николаевна Тайшина, 1994-1996 с.с.Валентина Иннокентьевна Лукинова, 1994-1996 с.с. Надежда Ляминовна Игнатьева (Син-Хой). 1984с.-1994с. үөрэхтэрин бүтэрэн кэлэн үлэлээн ааспыттара: Наталья Иннокентьевна Тимофеева Аллайыаха оройуонуттан, Илона Юрьевна Моякуновна Ленскэй Чамчатыттан, Матрёна Эдуардовна Боекова Ээйиктэн, Вера Михайловна Васильева Уус Алдан оройуонуттан.
Ону таһынан курьер-делопроизводитэлинэн 1984-1997с.с. олус кыһамньылаахтык үлэлээбитэ София Алексеевна Спиридонова.
Кэлин суоппар дуоһунаһа арыллан суоппарынан Григорий Данилович Алексеев, онтон уола Григорий Григорьевич Алексеев үтүө суобастаахтык үлэлээбиттэрэ.

(Ахтыыны суруйда Павлова Розалия Петровна Госбанк экономиһа, олохтоох автор 02.10.2025 сыл.)

Источник телеграм канал Управления культуры Оленекского района